Navršava se 31 godina od početka hrvatske vojno-policijske operacije „Oluja“, koja je od 4. do 7. avgusta 1995. godine dovela do progona više od 200.000 Srba sa područja Banije, Korduna, Like i severne Dalmacije. Za većinu srpskog naroda ovaj događaj predstavlja najveće etničko čišćenje Srba u Hrvatskoj i jednu od najvećih izbegličkih tragedija na prostoru bivše Jugoslavije.
U kolonama koje su se kretale prema Bosni i Hercegovini i Srbiji svoje domove napustile su čitave porodice, ostavljajući iza sebe kuće, imanja, grobove predaka i višegeneracijski način života. Tokom operacije i u danima koji su usledili ubijeni su brojni srpski civili, dok su mnoga sela spaljena i opljačkana. Većina prognanih nikada se nije vratila na svoja ognjišta.
Posebno mesto u pravnim raspravama o „Oluji“ zauzima postupak protiv hrvatskih generala Ante Gotovine i Mladena Markača pred Međunarodnim krivičnim sudom za bivšu Jugoslaviju u Hagu. Raspravno veće Tribunala je 2011. godine zaključilo da su tokom i nakon operacije počinjeni zločini nad srpskim civilima i utvrdilo postojanje udruženog zločinačkog poduhvata čiji je cilj bio trajno uklanjanje srpskog stanovništva iz Krajine. Gotovina je tada osuđen na 24 godine zatvora, a Markač na 18 godina.
Žalbeno veće Haškog tribunala je 2012. godine, većinom glasova, preinačilo prvostepenu presudu i oslobodilo Gotovinu i Markača svih optužbi, ocenivši da Tužilaštvo nije van razumne sumnje dokazalo postojanje udruženog zločinačkog poduhvata niti nezakonitost artiljerijskih napada na kojima je prvostepena presuda bila zasnovana.
Za porodice prognanih i ubijenih Srba, „Oluja“ ostaje simbol egzodusa, gubitka doma i prekida višestolećnog života na prostorima na kojima su generacijama živeli. Sećanje na žrtve i stradanje civilnog stanovništva predstavlja trajnu moralnu obavezu, dok trajni mir i pomirenje mogu biti izgrađeni jedino na priznavanju patnje svih žrtava, utvrđivanju činjenica i odgovornom odnosu prema prošlosti.
Poginuo ili nestao 1.881 Srbin, prognano više od 220.000
U akciji “Oluja”, prema podacima Dokumentaciono-informacionog centra Veritas, poginuo je ili nestao 1.881 Srbin.
Sa teritorije tadašnje Republike Srpske Krajine koju je zauzela hrvatska vojska, izbeglo je više od 220.000 Srba.
U Hrvatskoj se 5. avgust slavi kao “Dan pobede i domovinske zahvalnosti”, dok je u Srbiji i Republici Srpskoj 4. avgust Dan sećanja na stradale i prognane Srbe.
Foto: picture-alliance/dpa/S. Stankovic
F.K.
