Evropska nedelja prevencije raka grlića materice obeležava se u Srbiji od sutra, 19. januara, do 25. januara. Ovogodišnja kampanja ima za cilj unapređenje svesti građana o značaju preventivnih pregleda, uz osnovnu poruku organizatora da je rak grlića materice maligna bolest koja se pravovremenim delovanjem može sprečiti.
Statistika i rizične grupe
Prema najnovijim podacima Registra za rak Instituta za javno zdravlje Srbije „Dr Milan Jovanović Batut“, u Srbiji se svake godine u proseku registruje 1.133 novoobolele žene, dok bitku sa ovom bolešću izgubi njih 440.
Stručnjaci iz „Batuta“ navode da se rak grlića materice češće javlja nakon 35. godine života. Najveći broj obolelih registruje se u starosnoj dobi od 55 do 59 godina. Međutim, rizik od smrtnog ishoda raste nakon 50. godine, pri čemu je smrtnost najveća kod žena starijih od 70 godina.
Ipak, ohrabruje podatak da je u poslednjoj deceniji zabeležen pad mortaliteta veći od 12 odsto. Ovaj pozitivan trend rezultat je sprovođenja preventivnih mera, unapređene dijagnostike i pravovremenog lečenja.
Vakcinacija kao ključna mera prevencije
Pored redovnih pregleda, imunizacija predstavlja važan stub prevencije. U Srbiji se od juna 2022. godine sprovodi besplatna preporučena vakcinacija devetovalentnom HPV vakcinom za decu i mlade uzrasta od 9 do 19 godina. Od aprila 2024. godine, ova mogućnost je proširena i na studente od 19 do 26 godina u Beogradu, Novom Sadu, Nišu i Kragujevcu.
Zaključno sa 31. decembrom 2025. godine, protiv humanog papiloma virusa (HPV) potpuno je vakcinisano:
- 26.854 dece uzrasta od 9 do 14 godina,
- 18.760 adolescenata od 15 do 19 godina,
- 4.666 studenata starosti od 19 do 26 godina.
Rezultati skrininga
Organizovani skrining raka grlića materice, koji podrazumeva redovne ginekološke preglede sa PAPA testom za žene od 25 do 64 godine, sprovodi se u zdravstvenom sistemu Srbije od 2012. godine.
Tokom 2024. godine, podaci iz 52 doma zdravlja pokazuju da je pregledano ukupno 62.455 žena. Kod 3.389 pregledanih žena utvrđen je pozitivan nalaz, nakon čega su upućene na dalju dijagnostiku.
Indeksonline.rs
